דָּבָר
Matthew 6
katakataaccording ΜαθθαῖονMaththaíonMatthew κεφάλαιοkefalaiochapter έκτηektesixth
1ΠροσέχετεProsechete[“] Be careful τὴνtēn- ἐλεημοσύνηνeleēmosynēn. . . , ὑμῶνhymōnyour μὴmē. . . ποιεῖνpoieinto perform ἔμπροσθενemprosthenbefore τῶνtōn- ἀνθρώπωνanthrōpōnmen πρὸςprosvvv τὸtovvv θεαθῆναιtheathēnaito be seen αὐτοῖςautoisby them . εἰeiIf δὲde[you do] μήγε,mege[he is unable] , μισθὸνmisthonreward οὐκoukno ἔχετεecheteyou will have παρὰparafrom τῷtō- ΠατρὶPatriFather ὑμῶνhymōnyour τῷtō- ἐνenin τοῖςtois- οὐρανοῖςouranoisheaven .
2ὍτανHotanwhen οὖνounSo ποιῇςpoiēsyou give to the needy ἐλεημοσύνηνeleēmosynēn. . . , μὴmē. . . σαλπίσῃςsalpisēsdo not sound a trumpet ἔμπροσθένemprosthenbefore σουsouyou , ὥσπερhōsperas οἱhoithe ὑποκριταὶhypokritaihypocrites ποιοῦσινpoiousindo ἐνenin ταῖςtaisthe συναγωγαῖςsynagōgaissynagogues καὶkaiand ἐνenon ταῖςtaisthe ῥύμαιςrhymaisstreets , ὅπωςhopōsto δοξασθῶσινdoxasthōsinbe honored ὑπὸhypoby τῶνtōn- ἀνθρώπωνanthrōpōnmen . ἀμὴνamēnTruly λέγωlegōI tell ὑμῖνhyminyou , ἀπέχουσιapekhousithey already have τὸνton- μισθὸνmisthonfull reward . αὐτῶνautōntheir
3σοῦsouyou δὲdeBut [when] ποιοῦντοςpoiountosgive to the needy ἐλεημοσύνηνeleēmosynēn. . . , μὴmē{do} not {let} γνώτωgnōtōknow ἡhē- ἀριστεράaristeraleft [hand] σουsouyour τίtiwhat ποιεῖpoieiis doing , ἡhē- δεξιάdexiaright hand σουsouyour
4ὅπωςhopōsso that ἡhē- σουsouyour ἡhē- ἐλεημοσύνηeleēmosynēgiving ἐνenin τῷtō- κρυπτῷkryptōsecret . καὶkaiAnd ὁho- ΠατήρPatērFather σουsouyour ὁho- βλέπωνblepōnwho sees ἐνenvvv τῷtōwhat is done κρυπτῷkryptōin secret , ἀποδώσειapodōseiwill reward σοιsoiyou . ἐνenvvv τῷtōwhat is done φανερῷ.phanerodisclosed ,
5ΚαὶKaiAnd ὅτανhotanwhen προσεύχῃproseuchēyou pray , οὐκouk. . . ἔσῃesēyou will be ὡςhōslike οἱhoithe ὑποκριταίhypokritaihypocrites . ὅτιhotiFor φιλοῦσινphilousinthey love ἐνenin ταῖςtaisthe συναγωγαῖςsynagōgaissynagogues καὶkaiand ἐνenon ταῖςtaisthe γωνίαιςgōniaiscorners τῶνtōn- πλατειῶνplateiōnstreet ἑστῶτεςhestōtesstanding προσεύχεσθαιproseuchesthaito pray ὅπωςhopōsvvv ἂνan. . . φανῶσιphanosito be seen τοῖςtois- ἀνθρώποιςanthrōpoisby men . ἀμὴνamēnTruly λέγωlegōI tell ὑμῖνhyminyou , ὅτιhotiFor ἀπέχουσιapekhousithey already have τῶνtōn- μισθὸνmisthonfull reward . αὐτῶνautōntheir
6σὺsy- δὲdeBut ὅτανhotanwhen προσεύχῃproseuchēyou pray , εἴσελθεeiselthego εἰςeisinto τὸto- ταμιεῖόνtamieionstorehouse σουsouyour καὶkai- κλείσαςkleisasshut τὴνtēn- θύρανthyrandoor , σουsouyour πρόσευξαιproseuxai[and] pray τῷtōto ΠατρίPatriFather , σουsouyour τῷtōto ἐνenvvv τῷtōvvv κρυπτῷkryptōunseen . καὶkaiAnd ὁho- ΠατήρPatērFather , σουsouyour ὁho- βλέπωνblepōnsees ἐνenvvv τῷtōwhat is done κρυπτῷkryptōin secret , ἀποδώσειapodōseiwill reward σοιsoiyou . ἐνenvvv τῷtōwhat is done φανερῷ.phanerodisclosed ,
7ΠροσευχόμενοιProseuchomenoi[when] you pray , δὲdeAnd μὴmē. . . βαττολογήσητεbattologesetedo not babble on ὥσπερhōsperlike οἱhoi- ἐθνικοίethnikoipagans , δοκοῦσιdokousithey think γὰρgarfor ὅτιhotithat ἐνenby τῇtē- πολυλογίᾳpolylogiamany words αὐτῶνautōntheir εἰσακουσθήσονταιeisakousthēsontaithey will be heard .
8μὴmē[Do] not οὖνoun- ὁμοιωθῆτεhomoiōthētebe like αὐτοῖςautoisthem , οἶδεoideknows γὰρgarfor ὁhovvv ΠατὴρPatērFather ὑμῶνhymōnyour ὧνhōnwhat χρείανchreianneed ἔχετεecheteyou πρὸprobefore τοῦtou- ὑμᾶςhymasyou αἰτῆσαιaitēsaiask αὐτόνautonHim .
9ΟὕτωςHoutōsthis is how οὖνounSo then , προσεύχεσθεproseuchestheshould pray : ὑμεῖςhymeisyou ΠάτερPaterFather ἡμῶνhēmōn‘ Our ὁho- ἐνenin τοῖςtois- οὐρανοῖςouranoisheaven , ἉγιασθήτωHagiasthētōhallowed be τὸto- ὄνομάonomaname . σουsouYour
10Ἐλθέτω*Elthetōcome , ἡhē- βασιλείαbasileiakingdom σουsouYour ΓενηθήτωGenēthētōbe done , τὸto- θέλημάthelēmawill σουsouYour ὩςHōsas [it is] ἐνenin οὐρανῷouranōheaven . καὶkai- ἐπὶepion τῆςtēs- γῆςgēsearth ,
11τὸνton- ἄρτονartonbread . ἡμῶνhēmōnour τὸνton- ἐπιούσιονepiousiondaily δὸςdosGive ἡμῖνhēminus σήμερονsēmeronthis day
12ΚαὶKaiAnd ἄφεςaphesforgive ἡμῖνhēminus τὰta- ὀφειλήματαopheilēmatadebts , ἡμῶνhēmōnour ὩςHōsas καὶkaialso ἡμεῖςhēmeiswe ἀφίεμενaphiemenforgive τοῖςtois- ὀφειλέταιςopheiletaisdebtors . ἡμῶνhēmōnour
13ΚαὶKaiAnd μὴmēnot εἰσενέγκῃςeisenenkēslead ἡμᾶςhēmasus εἰςeisinto πειρασμόνpeirasmontemptation , ἈλλὰAllabut ῥῦσαιrhysaideliver ἡμᾶςhēmasus ἀπὸapofrom τοῦtouthe πονηροῦponērouevil [one] . ’ ὅτιhotithat σουsouyour ἐστινestinis , ἡhē- βασιλείαbasileiakingdom καὶkai- ἡhē- δύναμιςdynamis[the] power καὶkai- ἡhē- δόξαdoxahonored εἰςeisinto τοὺςtousvvv αἰῶναςaiōnasforever . ἀμὴνamēnTruly
14ἐὰνeanif γὰρgarFor ἀφῆτεaphēteyou forgive τοῖςtois- ἀνθρώποιςanthrōpoismen τὰta- παραπτώματαparaptōmatatrespasses , αὐτῶνautōntheir ἀφήσειaphēseiwill also forgive καὶkai. . . ὑμῖνhyminyou . ὁho- ΠατὴρPatērFather ὑμῶνhymōnyour ὁho- οὐράνιοςouraniosheavenly
15ἐὰνeanif δὲdeBut μὴmē. . . ἀφῆτεaphēteyou do not forgive τοῖςtois- ἀνθρώποιςanthrōpoismen (τὰta- παραπτώματαparaptōmatatrespasses , αὐτῶν)autōntheir οὐδὲoudeneither ὁho{will} ΠατὴρPatērFather ὑμῶνhymōnyour ἀφήσειaphēseiforgive τὰta- παραπτώματαparaptōmata. . . . ὑμῶνhymōnyours
16ὍτανHotanWhen δὲde- νηστεύητεnēsteuēteyou fast , μὴmē[do] not γίνεσθεginesthebe ὥσπερhōsperlike οἱhoi- ὑποκριταίhypokritaihypocrites . σκυθρωποίskythrōpoisomber ἀφανίζουσιaphanizousithey disfigure γὰρgarfor τὰta- πρόσωπαprosōpafaces αὐτῶνautōntheir ὅπωςhopōsvvv φανῶσιphanosito be seen τοῖςtois- ἀνθρώποιςanthrōpoismen νηστεύοντεςnēsteuontesthey are fasting . ἀμὴνamēnTruly λέγωlegōI tell ὑμῖνhyminyou , ὅτιhotithat ἀπέχουσινapechousinthey already have τὸνton- μισθὸνmisthonfull reward . αὐτῶνautōntheir
17σὺsy- δὲdeBut νηστεύωνnēsteuōnfast , ἄλειψαίaleipsaianoint σουsouyour τὴνtēn- κεφαλὴνkephalēnhead καὶkaiand τὸto- πρόσωπόνprosōponface , σουsouyour νίψαιnipsaiwash
18ὅπωςhopōsso that μὴmē. . . φανῇςphanēswill not be obvious τοῖςtois- ἀνθρώποιςanthrōpoisto men , νηστεύωνnēsteuōn[your] fasting ἀλλὰallabut only τῷtōto ΠατρίPatriFather , σουsouyour τῷtōto ἐνenvvv τῷtōvvv κρυπτῷkryptōin secret , καὶkaiAnd ὁho- ΠατήρPatērFather , σουsouyour ὁho- βλέπωνblepōnsees ἐνenvvv τῷtōwhat is done κρυπτῷkryptōin secret , ἀποδώσειapodōseiwill reward σοιsoiyou . ἐνenvvv τῷtōwhat is done φανερῷ.phanerodisclosed ,
19μὴmē. . . θησαυρίζετεthēsaurizetestore up ὑμῖνhyminfor yourselves θησαυροὺςthēsauroustreasures ἐπὶepion τῆςtēs- γῆςgēsearth , ὅπουhopouwhere σὴςsēsmoth καὶkaiand βρῶσιςbrōsisrust ἀφανίζειaphanizeidestroy , καὶkaiand ὅπουhopouwhere κλέπταιkleptaithieves διορύσσουσινdioryssousinbreak in καὶkaiand κλέπτουσινkleptousinsteal .
20θησαυρίζετεthēsaurizetestore up δὲdeBut ὑμῖνhyminfor yourselves θησαυροὺςthēsauroustreasures ἐνenin οὐρανῷouranōheaven , ὅπουhopouwhere οὔτεoute[and] σὴςsēsmoth οὔτεoute[and] βρῶσιςbrōsisrust ἀφανίζειaphanizeido not destroy , καὶkaiand ὅπουhopouwhere κλέπταιkleptaithieves οὐou. . . διορύσσουσινdioryssousindo not break in οὐδὲoude. . . κλέπτουσινkleptousin[and] steal .
21ὅπουhopouwhere γάρgarFor ἐστινestinis , ὁho- θησαυρόςthēsaurostreasure ὑμῶνhymōnyour ἐκεῖekeithere ἔσταιestaiwill be καὶkaialso . ἡhē- καρδίαkardiaheart ὑμῶνhymōnyour
22ὁho- λύχνοςlychnoslamp τοῦtouof the σώματόςsōmatosbody . ἐστινestinis ὉHothe ὀφθαλμόςophthalmoseye ἐὰνeanIf οὖνoun- ὁho- ὀφθαλμόςophthalmoseyes σουsouyour ἁπλοῦςhaplousgood , ᾖēare ὅλονholonwhole τὸto- σῶμάsōmabody σουsouyour φωτεινὸνphōteinonfull of light . ἔσταιestaiwill be
23ἐὰνeanif δὲdeBut ὁho- ὀφθαλμόςophthalmoseyes σουsouyour πονηρὸςponērosbad , ᾖēare ὅλονholonwhole τὸto- σῶμάsōmabody σουsouyour σκοτεινὸνskoteinonfull of darkness . ἔσταιestaiwill be εἰeiIf οὖνounthen τὸtothe φῶςphōslight τὸto- ἐνenwithin σοὶsoiyou σκότοςskotosdarkness , ἐστί,estiis τὸtothat σκότοςskotosdarkness ! πόσονposonhow great [is]
24ΟὐδεὶςOudeisNo one δύναταιdynataican δυσὶdysitwo κυρίοιςkyrioismasters : δουλεύεινdouleueinserve ἢēEither γὰρgar- τὸνtonthe ἕναhenaone μισήσειmisēseihe will hate καὶkaiand τὸνtonthe ἕτερονheteronother , ἀγαπήσειagapēseilove ἢēor ἑνὸςhenos[the] one ἀνθέξεταιanthexetaihe will be devoted to καὶkaiand τοῦtouthe ἑτέρουheterouother . καταφρονήσειkataphronēseidespise οὐou. . . δύνασθεdynastheYou cannot ΘεῷTheōGod δουλεύεινdouleueinserve [both] καὶkaiand μαμωνᾷmamōnamoney .
25ΔιὰDiaTherefore τοῦτοtouto. . . λέγωlegōI tell ὑμῖνhyminyou , μὴmē[do] not μεριμνᾶτεmerimnateworry about τῇtē- ψυχῇpsychēlife , ὑμῶνhymōnyour τίtiwhat φάγητεphagēteyou will eat καὶkaiand τίtiwhat πίητεpiētedrink ; μηδὲmēdeor τῷtō- σώματιsōmatibody , ὑμῶνhymōn[about] your τίtiwhat ἐνδύσησθεendysēstheyou will wear . οὐχὶouchinot ἡhē- ψυχὴpsychēlife πλεῖόνpleionmore ἐστινestinIs τῆςtēsthan τροφῆςtrophēsfood , καὶkaiand τὸtothe σῶμαsōmabody τοῦtou[more] than ἐνδύματοςendymatosclothes ?
26ἐμβλέψατεemblepsateLook εἰςeisat τὰtathe πετεινὰpeteinabirds τοῦtouof the οὐρανοῦouranouair : ὅτιhoti- οὐou. . . σπείρουσινspeirousinThey do not sow οὐδὲoude[or] θερίζουσινtherizousinreap οὐδὲoude[or] συνάγουσινsynagousingather εἰςeisinto ἀποθήκαςapothēkasbarns — καὶkaiand yet ὁho- ΠατὴρPatērFather ὑμῶνhymōnyour ὁho- οὐράνιοςouraniosheavenly τρέφειtrepheifeeds αὐτάautathem . οὐχouchnot ὑμεῖςhymeis{Are} you μᾶλλονmallonmuch διαφέρετεdiapheretemore valuable αὐτῶνautōnthan they ?
27τίςtisWho δὲde- ἐξexby ὑμῶνhymōnof you μεριμνῶνmerimnōnworrying δύναταιdynataican προσθεῖναιprostheinaiadd ἐπὶepito τὴνtēn- ἡλικίανhēlikianlife ? αὐτοῦautouhis πῆχυνpēchynhour ἕναhenaa single
28ΚαὶKaiAnd περὶperiabout ἐνδύματοςendymatosclothes ? τίtiwhy μεριμνᾶτεmerimnatedo you worry καταμάθετεkatamatheteConsider τὰtathe κρίναkrinalilies τοῦtouof the ἀγροῦagroufield πῶςpōshow ‹αὐξάνειauxaneigrow : οὐou[They do] not κοπιᾷkopiaThey do not labor οὐδὲoude[or] νήθει›nētheispin .
29λέγωlegōI tell δὲdeYet ὑμῖνhyminyou ὅτιhotithat οὐδὲoudenot even ΣολομὼνSolomōnSolomon ἐνenin πάσῃpasēall τῇtē- δόξῃdoxēglory αὐτοῦautouhis περιεβάλετοperiebaletowas adorned ὡςhōslike ἓνhenone τούτωνtoutōnof these .
30εἰeiIf δὲde- τὸνtonthe χόρτονchortongrass τοῦtouof the ἀγροῦagroufield , σήμερονsēmerontoday ὄνταontawhich is [here] καὶkaiand αὔριονauriontomorrow εἰςeisinto κλίβανονklibanonthe furnace , βαλλόμενονballomenon[is] thrown ὁho- ΘεὸςTheosGod οὕτωςhoutōsthat is how ἀμφιέννυσινamphiennysinclothes οὐou[will He] not πολλῷpollōmuch μᾶλλονmallonmore ὑμᾶςhymas[clothe] you , ὀλιγόπιστοιoligopistoiO [you] of little faith ?
31ΜὴMē[do] not οὖνounTherefore μεριμνήσητεmerimnēsēteworry , λέγοντεςlegontessaying , ΤίTi‘ What φάγωμενphagōmenshall we eat ? ’ ἤēor ΤίTi‘ What πίωμενpiōmenshall we drink ? ’ ἤēor ΤίTi‘ What περιβαλώμεθαperibalōmethashall we wear ? ’
32πάνταpantaall γὰρgar[and] ταῦταtautathese things , τὰtathe ἔθνηethnēGentiles ἐπιζητεῖepizēteidemands οἶδενoidenknows γὰρgar[and] ὁho- ΠατὴρPatērFather ὑμῶνhymōnyour ὁho- οὐράνιοςouraniosheavenly ὅτιhotithat χρῄζετεchrēzeteyou need τούτωνtoutōnthem . ἁπάντωνhapantōn-
33ζητεῖτεzēteiteseek δὲdeBut πρῶτονprōtonfirst τὴνtēnthe βασιλείανbasileiankingdom [τοῦtouof θεοῦ]theouGod καὶkaiand τὴνtēn- δικαιοσύνηνdikaiosynēnrighteousness , αὐτοῦautouHis καὶkaiand ταῦταtautathese things πάνταpantaall προστεθήσεταιprostethēsetaiwill be added ὑμῖνhyminunto you .
34ΜὴMē[do] not οὖνounTherefore μεριμνήσητεmerimnēsēteworry εἰςeisabout τὴνtēn- αὔριονauriontomorrow , ἡhē- γὰρgarfor αὔριονauriontomorrow μεριμνήσειmerimnēseiwill worry about τὰtathe ἑαυτῆςheautēsitself . ἀρκετὸνarketon[has] enough τῇtēvvv ἡμέρᾳhēmeraToday ἡhē- κακίαkakiatrouble αὐτῆςautēsof its own . [’’]